krzyż jerozolimskiVia Dolorosa (z łaciny – „droga cierpienia”, „droga krzyżowa”) – ulica w starej części (obecnie Dzielnicy Muzułmańskiej) Jerozolimy, którą przemierzył Jezus Chrystus dźwigając krzyż na Golgotę. Swój obecny kształt Via Dolorosa uzyskała w XVIII wieku, zastępując różne poprzednie trasy. Obecnie jest oznaczona dziewięcioma stacjami, a pięć pozostało w Bazylice Grobu Świętego.

Dźwiganie krzyża zakończone męczeńską śmiercią to upokarzająca, typowa dla antycznych kultur Bliskiego Wschodu kara, wywodząca się z czasów babilońskich i asyryjskich. W czasach buntów żydowskich, zwłaszcza po upadku Jerozolimy, krzyżowanych było nawet kilkaset osób dziennie! Skazaniec do przedmiotu swojej kaźni był przywiązywany lub przybijany gwoździami – umierał kilka godzin, czasem nawet dwa dni.

Współcześnie droga krzyżowa przebiega przez tętniące życiem miasto, pełne turystów i mieszkańców. Mimo wielkiej mistyki tego miejsca, trudno się skupić na prawdziwym przeżywaniu męki Jezusa, przy tym zgiełku, który rozprasza i przeszkadza. Nawet te „pędzące” pielgrzymki katolików z różnych stron świata, pomiędzy stacjami, przyprawiają o zawrót głowy, ich tempo uniemożliwia skupienie się na modlitwie, poza pilnowaniem, żeby się nie zgubić.  Dlatego doceniam indywidualnie zorganizowane wyprawy, jest wtedy czas na zwiedzanie i skupienie się na sprawach ważnych.

schemat drogi krzyzowejtablica ulicznaStacje drogi krzyżowej w Jerozolimie:

I stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus na śmierć skazany

Według tradycji Jezus został skazany na śmierć w twierdzy Antonia, na północ od terenu świątyni. Współcześnie jest to teren szkoły arabskiej – Umarlija, w średniowieczu stała tutaj kaplica. Stacja upamiętnia sąd na Jezusem dokonany kolejno przez Annasza, Kajfasza, Heroda i Piłata. To tu zapadł wyrok, a tłum skazał Jezusa na śmierć przez ukrzyżowanie.

1 (2)1 (3)II stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus bierze krzyż na ramiona     

Wychodząc z terenu szkolnego, po przeciwległej stronie drogi „via Dolorosa” znajduje się kaplica drugiej stacji, wzięcia krzyża. Wejście do kaplicy jest od dziedzińca franciszkańskiego klasztoru Ubiczowania.

2 2 (3)

2 (5)

III stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus pierwszy raz upada pod krzyżem 

Schodzimy ulicą w dół, do przecznicy el-Wad „ulicy Doliny”. Na rogu ulic jest kaplica trzeciej stacji, której wystrój ufundowali w czasie wojny polscy żołnierze i uchodźcy polscy z armii Andersa. Rzeźbę Chrystusa upadającego pod krzyżem wykonał Tadeusz Zieliński (1907-1993), żołnierz II Korpusu i artysta tworzący po wojnie w Wielkiej Brytanii. Stacją opiekuje się kościół ormiańsko-katolicki.

33 (3)3 (2)IV stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus spotyka swoją matkę

Po kilku krokach wzdłuż ulicy el-Wad napotykamy kaplicę czwartej stacji. Niewielka kaplica jest wbudowana w budynek. Kapliczka powstała w XV wieku jako kościół Matki Boskiej Bolesnej i pozostaje pod opieką ormiańskich unitów. Nad drzwiami do kaplicy płaskorzeźba również dłuta Tadeusza Zielińskiego przedstawia spotkanie Jezusa z Matką.

4 (3)4 (2)V stacja drogi krzyżowej: Szymon Cyrenejczyk pomaga nieść krzyż Panu Jezusowi

Jeszcze kilka kroków i znowu przecznica tym razem na zachód, jest to dalszy ciąg via Dolorosa. Na rogu tych ulic znajduje się kaplica piątej stacji, mieszcząca mały ołtarz i klęcznik. Tu u zbiegu ulic mogło dojść do spotkania z Szymonem z Cyreny. Kaplica jest pod opieką franciszkanów z Kustodii Ziemi Świętej.

55a5 (2)VI stacja drogi krzyżowej: Św. Weronika ociera twarz Panu Jezusowi

Via Dolorosa od tego miejsca wznosi się pod górę. Nieco dłuższy odcinek drogi doprowadza do szóstej stacji, spotkanie z Weroniką. Poświęcona anonimowej kobiecie, która wyszła z tłumu, otarła oblicze Jezusa. Jego twarz odbiła się na chuście, pozostawiając „Veraikon” („prawdziwy obraz”), od którego pochodzi imię bohaterki. Miejsce wiązane z tym zdarzeniem wykupili pod koniec XIX wieku greko-katolicy, którzy wznieśli niewielki kościół z kryptą, zwany czasem Domem św. Weroniki.

6 (3)6

VII stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus drugi raz pod krzyżem upada

Siódma stacja znajduje się na skrzyżowaniu z główną ulicą starego miasta, ulicą bazarową „suq”.. Kaplica drugiego upadku jest własnością franciszkanów i nie tak dawno temu po przeprowadzeniu wykopalisk została rozbudowana. Wewnątrz kaplicy zachowała się kolumna z czerwonego kamienia pochodząca z III-IV wieku, stanowiła wtedy element drogi rzymskiej.
77a
7b

VIII stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus pociesza płaczące nad Nim niewiasty

Niedaleko, idąc na zachód jest ósma stacja. Nie ma tu kaplicy, pomimo starań nie udało się wybudować ani założyć kaplicy. Znakiem rozpoznawczym stacji płaczących kobiet jest fragment starożytnej kamiennej tablicy wmurowany w ścianę greckiego monasteru św. Charalambosa, ozdobiona łacińskim krzyżem i wczesnochrześcijańskim chrystogramem: IC XC NIKA oznaczający: „Jezus Chrystus Zwycięzca”. Dzieje płyty nie są znane. Wiadomo jednak, że franciszkanie umieścili ja tutaj w połowie XIX wieku.

8 (3) 8 (4)IX stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus trzeci raz upada pod krzyżem

Dotychczas stacje były wzdłuż uliczek miasta a teraz aby dostać się do dziewiątej stacji należy wrócić się tą samą drogą do siódmej stacji do „suqu” i tą ulicą bazarową skierować się na południe. To zawracanie świadczy o tym, że kiedyś te okolice były już poza murami, poza miastem. Droga, którą prowadzono Jezusa szła ukosem do Golgoty, teraz teren jest poprzecinany uliczkami dlatego trzeba się wracać. Po kilkunastu metrach znowu trzeba zboczyć z drogi, na którą potem trzeba znowu powrócić. W ślepej uliczce, obok wejścia do koptyjskiego kościoła św. Antoniego stoi oparta w rogu kolumna, jest znakiem rozpoznawczym dziewiątej stacji. Koptyjski zespół klasztorny powstał w XVI wieku nad bizantyjską kryptą św. Heleny.

9 (2)

9 (3)X stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus z szat obnażony, octem z mirrą i żółcią napojony

Następne stacje są już pod dachem Bazyliki Grobu Pańskiego.  Niewielka kaplica na zewnątrz bazyliki, na prawo od wejścia. Znana jako kaplica Frankijska, co pozwala ją datować na czasy krzyżowców.

Bazylika Grobu Pańskiego1010aXI stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus do krzyża przybity

Ostatnie cztery stacje są już wewnątrz kościoła. Aby je zobaczyć trzeba wspiąć się wąskimi schodami, przylegającymi od wewnątrz do ściany po prawej stronie. Tak naprawdę wspinamy się na szczyt Golgoty. Ołtarz przybicia do krzyża jest pierwszym od ściany po prawej stronie.

11XII stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus umiera na krzyżu

Najważniejszą ze wszystkich stacji upamiętnia ołtarz główny na Golgocie. Tutaj Zbawiciel skonał. Miejsc kaźni zostało dokładnie oznaczone w czasach Konstantyna. Matka cesarza, św. Helena, 14 września 326 r. odnalazła relikwie Krzyża Świętego, które następnie złożono w bazylice. Dzisiaj można zobaczyć srebrny krąg. W jego centrum stał krzyż. Stacja jest własnością prawosławnych Greków. Pod ołtarzem dwunastej stacji można dotknąć świętej skały Kalwarii.

1212aXIII stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus zdjęty z krzyża i na łonie Matki swojej złożony

Pomiędzy ołtarzami ukrzyżowania i śmierci na krzyżu, w środku kaplicy jest niewielki ołtarz Matki Boskiej Bolesnej, który jest jednocześnie trzynastą stacją Drogi Krzyżowej.

13XIV stacja drogi krzyżowej: Pan Jezus do grobu złożony

Grób Święty. Kierując się na lewo od Kamienia Namaszczenia, wchodzi się do przedsionka, z którego pomiędzy kolumnami widać edykuł otaczający Grób Święty. Przedsionek ten to Miejsce Opłakiwania. Następne pomieszczenie to wielka rotunda. W tej centralnej części stoi edykuł Grobu Świętego kościół w kościele, do którego zmierzają wszyscy pielgrzymi i turyści. Budowla powstała w 1119 r., a obecną formę nadano jej w 1810 r. We wnętrzu są dwa pomieszczenia w układzie amfilady. Pierwsze z nich to niewielki przedsionek, tzw. kaplica Anioła. Przez niskie przejście, w którym trzeba zgiąć się niemal do pasa, przechodzi się do maleńkiego pomieszczenia, zajmowanego w połowie przez sarkofag, pod którym znajduje się Grób Święty. Płyta grobowa jest odsuwana raz na kilkaset lat.

14b14c14a

 14

zdjęcia: Piotr Dasios, Marek Kowalski i znalezione w sieci.