Masada (hebr. ‏מצדה Mecada– „forteca”)  – nazwa starożytnej twierdzy żydowskiej położonej na szczycie samotnego płaskowyżu na wschodnim skraju Pustyni Judejskiej nad Morzem Martwym w Izraelu. Dostęp do płaskiego szczytu w kształcie rombu jest trudny, a twierdzy bronią strome kilkusetmetrowe zbocza – do 410 metrów ponad poziom Morza Martwego.

IMGP2032 DSC01329 DSC01351Masada jest jednym z najważniejszych symboli narodowych państwa żydowskiego. Walka aż do ostatecznego zwycięstwa, nawet za cenę samozagłady, jest jedną z podstawowych zasad izraelskiej armii. Nieprzypadkowo właśnie tutaj, rekruci Sił Obronnych Izraela składają przysięgę wojskową. Jej sens jest zawarty w zdaniu: „Masada nigdy więcej nie padnie”

DSC01352IMGP2088DSC01340Od 6 roku n.e. twierdza służyła jako rzymska strażnica graniczna. W roku 66 n.e. w czasie wojny żydowskiej Masadę zajęli Zeloci. W roku 73 n.e. Masada była jednym z trzech ostatnich punktów oporu przeciw Rzymianom. Oblężenia twierdzy podjął się Flawiusz Silwa. Brało w nim udział 5 tysięcy żołnierzy rzymskich doborowego X Legionu oraz 9 tysięcy niewolników i jeńców, wykorzystywanych głównie do prac ziemnych. Dzięki nim usypano skarpę, po której rozpoczęto szturm fortecy przy pomocy wieży oblężniczej. Na czele broniących się Zelotów stał Eleazar ben Jair. Sytuację wewnątrz twierdzy w czasie oblężenia znamy z relacji Józefa Flawiusza, jednak trudno powiedzieć, na ile jego opis odpowiada prawdzie. Kiedy dostrzeżono bezcelowość dalszej obrony przystano na propozycję zbiorowego samobójstwa, wysuniętą przez ben Jaira. Każdy mężczyzna zabił żonę i dzieci, następnie wylosowano dziesięciu zelotów, którzy zabili pozostałych mężczyzn, z tych wybrano jednego, który zabił pozostałych i wreszcie popełnił samobójstwo. Pozostawiono nietknięte zapasy żywności, aby Rzymianie wiedzieli, że nie wzięli twierdzy głodem. Flawiusz podaje liczbę 960 obrońców, którzy odebrali sobie życie. Ocalały dwie kobiety z pięciorgiem dzieci, ukryte w kanale. Po zdobyciu Masady przez jakiś czas znajdował się w niej rzymski posterunek. Potem przebywali w niej bizantyjscy mnisi (pozostały po nich szczątki mozaikowej kaplicy). Zostali wyniszczeni przez najazd perski lub arabski. Od VII wieku Masada nie była zasiedlona. (wikipedia)

IMGP2067IMGP2107Współcześnie do Masady można dostać się kolejką linową lub piechotą (od strony Morza Martwego) www.parks.org.il  czynne godz. 8-16 lub 17  cena 27 NIS lub kolejką 72 NIS. Kilka subiektywnych opinii: piękne widoki na Morze Martwe, bardzo szybka kolejka linowa do Masady, ruiny nie zachwycają. Obowiązkowe miejsce dla Żydów, dla obcokrajowców niekoniecznie.

Morze Martwe, to jedna z największych atrakcji przyrodniczych i turystycznych na Bliskim Wschodzie. Uchodzi za najstarsze uzdrowisko – spa na świecie.  Słynna łacińska sentencja  Sanus Per Acquam, która oznacza zdrowie przez wodę, nabiera tutaj nowego znaczenia. Morze Martwe  to  akwen, który w rzeczywistości jest jeziorem i to położonym  ok. 420 m p.p.m. W tak nisko położonym terenie powietrze jest aż o 10 proc. bogatsze w tlen i mikroelementy. Dodatkowo jest nasycone bromkami, które mają działanie uspokajające. Bogate w minerały czarne błoto oraz gorące źródła siarkowe występujące wzdłuż wybrzeża wykorzystuje się do leczenia chorób skóry i stawów. Także kąpiel w jego wodach przynosi niezwykłe wrażenia.  Dzięki niezwykle wysokiemu stężeniu soli sprawia, że ciało unosi się na powierzchni wody, nie tonie. Można siedząc na wodzie np. czytać gazetę.

DSC01428DSC01447DSC01389Akwen ten położony na pograniczu Izraela i Jordanii.  Rozciąga się na długości 76 km i ma 17 km szerokości. Jego głębokość to 395 m p.p.m. Nazwa „Morze Martwe”, ze względu na skrajnie wysokie zasolenie wody (na powierzchni wynosi ok. 22 proc., a na głębokości 50 m ok. 36 proc.), może wskazywać, że nie istnieje w nim żadne życie.  W jeziorze występują jednak jednokomórkowe glony oraz najprostsze organizmy – prokarionty, najstarsze żyjące komórki. W ciągu wieków przylegały do akwenu różne nazwy. Określano je Morzem Cuchnącym, Diabelskim czy Jeziorem Asfaltowym. Według Biblii, głęboko na dnie leżą ruiny Sodomy i Gomory. Dlatego jest ono także znane jako Morze Sodomy.

DSC01425DSC01419DSC01426Nad Morzem Martwym znajdują się także kurorty i plaże, część z nich obsługiwana jest przez miejscowe kibuce. Miejsca te są dobrze skomunikowane m.in. z Jerozolimą, z i do której kilkanaście razy w ciągu dnia jeżdżą autobusy. Podróż trwa ok. 1,5 godziny. Jadąc samochodem, zarówno ze stolicy (podróż trwa nieco ponad godzinę), jak i z Tel Awiwu (podróż trwa ok. 2 godzin), należy poruszać się drogą nr 1, następnie drogą nr 90. Należy pamiętać, aby posiadać przy sobie paszport wraz z wizą. W okolicach Ein Gedi nie ma już darmowych plaż, mimo że w przewodnikach jeszcze funkcjonują, wiąże się to z wysychaniem Morza Martwego i przesuwaniem się linii brzegowej. Przez większość drogi wokół  akwenu występują zakazy zbliżania się do brzegu i kąpieli, zagrożeniem są zapadliska występujące po obniżeniu się poziomu wody.  Najbliżej Jerozolimy położona jest plaża prowadzona przez Kibuc Kalia, wstęp na plaże kosztuje 57 NIS od osoby. Wrażenia z kąpieli w Morzu Martwym bezcenne. Gorąco polecam.

Zdjęcia: Piotr Dasios i Marek Kowalski